Bilgisayar Ağları ve İletişim
İnternette Etkili Arama, Bilgiye Erişim ve Web 2.0 Araçları
Öğrenme Çıktısı:
BTY.6.3.1. İnternet ile amacına uygun olarak çalışabilme
Merhaba sevgili öğrenciler ve meslektaşlarım.
Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi 6.Sınıflar için Türkiye Yüzyılı Maarif Modeline uyumlu hazırlamış olduğum İnternette Etkili Arama, Bilgiye Erişim ve Web 2.0 Araçları sunumu aşağıda yer alıyor. Dersimi de tamamen bu sunum üzerinden işliyorum. Bir Teşekkür zor olmamalı 🙂
▶ İnternette Etkili Arama ve Web 2.0 Araçları
“İnternetteki bilgi okyanusunda doğru adrese ulaşmayı öğreniyoruz! Arama motorlarının nasıl çalıştığından arama operatörlerine, gelişmiş arama filtrelerinden bilginin doğruluğunu kontrol etmeye; yanlış bilginin uyarı işaretlerinden Web 2.0 araçlarıyla dijital ürün tasarlamaya kadar internette amacına uygun çalışmanın tüm temellerini bu dersimizde keşfedin.”
SUNUM
BİLGİLERİMİZİ TEST EDELİM
DEFTERE YAZILACAKLAR
ETKİNLİKLER
ETKİNLİK 110. Hafta
🔎 İNTERNETTE ETKİLİ ARAMA
Bilgiye Erişim ve Web 2.0 Araçları · Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Ders Notları
Amacımıza uygun arama motorunu seçip operatörlerle ileri düzey arama yapacağız.
İnternetteki bilginin doğru olup olmadığını kontrol etmeyi öğreneceğiz.
Yeni internet teknolojilerini tanıyıp Web 2.0 araçlarıyla dijital ürün tasarlayacağız.
🌐 Temel Kavramlar
İnternette kendine ait bir adresi (URL) olan; yazı, resim, video ve bağlantılar içeren sayfadır.
Web sayfalarını açıp görüntülememizi sağlayan programdır. (Chrome, Edge, Firefox, Safari)
Yazdığımız anahtar kelimelere göre uygun web sayfalarını listeleyen hizmettir. (Google, Bing, Yandex)
⚠️ Chrome bir tarayıcıdır, Google ise bir arama motorudur. Bu ikisi sık karıştırılır!
⚙️ Arama Motoru Nasıl Çalışır?
“Örümcek” botlar web sayfalarını gezer.
İçerikler veri tabanına kaydedilir.
En uygun sayfalar sıralanır.
Sonuç listesi ekranda görünür.
💡 Arama motoru ne demek istediğimizi değil, ne yazdığımızı arar. Bu yüzden anahtar kelime seçimi çok önemlidir.
🗂️ Arama Motoru Türleri
- Genel arama: Google, Bing, Yandex → Her konuda bilgi, görsel, harita
- Akademik arama: Google Akademik, DergiPark → Bilimsel makale ve araştırmalar
- Çocuklar için güvenli arama: Kiddle → Yaşa uygun, filtrelenmiş içerik
- Gizlilik odaklı arama: DuckDuckGo → Arama geçmişini kaydetmez
- Görselle arama: Google Lens → Fotoğraf çekerek arama
✅ Tek bir “en iyi” arama motoru yoktur; amacımıza en uygun olanı seçeriz.
🔑 Anahtar Kelime Seçmenin Sırrı
Soru cümlesi yerine konunun en önemli kelimelerini yazarız.
benim ödevim için türkiyedeki yenilenebilir enerji kaynakları nelerdir acaba
yenilenebilir enerji Türkiye
Sonuç iyi değilse eş anlamlı kelimeler deneriz, yazım hatalarına dikkat ederiz.
🎯 Arama Operatörleri
| Operatör | Görevi | Örnek |
|---|---|---|
" " | Kelimeleri birebir aynı sırayla arar | "Malazgirt Meydan Muharebesi" |
- | İstenmeyen kelimeyi sonuçlardan çıkarır | jaguar -araba |
OR | Kelimelerden herhangi biri yeterlidir | kedi OR köpek |
site: | Sadece belirli bir sitede arar | geri dönüşüm site:meb.gov.tr |
filetype: | Belirli dosya türünü arar | su döngüsü filetype:pdf |
intitle: | Kelimenin sayfa başlığında geçmesini sağlar | intitle:kodlama |
📝 Operatörler birlikte kullanılabilir: "iklim değişikliği" site:edu.tr filetype:pdf → Üniversite sitelerindeki iklim değişikliği konulu PDF belgeleri listelenir.
🧰 Gelişmiş Arama ve Filtreler
Operatörleri ezberlemek zorunda değiliz. Google’da Ayarlar → Gelişmiş arama sayfasındaki kutuları doldurarak da aynı sonuca ulaşabiliriz.
- Zaman filtresi: Son 24 saat, son 1 hafta, son 1 yıl
- Görsel filtreleri: Boyut, renk, tür ve kullanım hakları (telif)
- Dil ve bölge: Sadece Türkçe sonuçlar
- Güvenli Arama: Uygunsuz içerikleri filtreler
✅ Bilginin Doğruluğunu Kontrol Etme
Arama sonuçlarındaki ilk sayfa her zaman en doğru sayfa değildir. Bir bilgiye güvenmeden önce 4 soru sorarız:
Bilgiyi kim yazmış? Kaynak belli mi?
Yayın tarihi var mı, bilgi güncel mi?
Amaç bilgilendirmek mi, reklam mı?
Diğer güvenilir kaynaklar da aynısını söylüyor mu?
🏛️ Güvenilir kaynaklar: Resmî kurumlar (.gov.tr), üniversiteler (.edu.tr) ve tanınmış haber kuruluşları. Bir haberin doğruluğunu Teyit.org ve Malumatfuruş gibi doğrulama sitelerinden de kontrol edebiliriz.
🚩 Yanlış Bilginin Uyarı İşaretleri
- Abartılı başlık: “ŞOK!”, “İnanamayacaksınız!” gibi tık tuzağı ifadeler
- Kaynak yok: Yazar, kurum veya tarih belirtilmemiş
- Acele ettirir: “Hemen paylaş!”, “Silinmeden gör!”
- Duygularla oynar: Korkutur, öfkelendirir ya da aşırı heyecanlandırır
- Yazım hataları: Çok sayıda hata, BÜYÜK HARFLE yazılmış cümleler
- Tek kaynak: Bilgiyi başka hiçbir güvenilir kaynak doğrulamıyor
Paylaşım ve beğeni sayısı bir bilginin doğru olduğunu göstermez. Emin olmadığımız bir bilgiyi paylaşmamalıyız.
🌍 Web 1.0’dan Web 2.0’a
Sayfalar sabitti, sadece okunurdu. İçeriği sadece site sahibi üretirdi.
Kullanıcı içerik üretir ve paylaşır. Yorum yapma ve birlikte çalışma vardır.
- 🎨 Tasarım ve sunum: Canva, Genially
- 🧠 Pano ve zihin haritası: Padlet, MindMeister
- 🎮 Oyun ve test: Wordwall, Kahoot!
🛠️ Web 2.0 Aracıyla İçerik Oluşturma
- Şablon veya boş sayfa seç, ürünün boyutunu belirle.
- Başlık ve metin ekle; yazı tipi, boyut ve renk ayarla.
- Resim ekle (telifsiz görsel kullan).
- Resmi köşe tutamaçlarıyla boyutlandır ve hizala.
- Renk, şekil ve simgelerle biçimlendir.
- Kaydet ve EBA üzerinden paylaş.
⚡ Yeni İnternet Teknolojileri ve Verimlilik
Yeni teknolojiler: Bulut depolama, çevrim içi ortak çalışma, görselle ve sesle arama, yapay zekâ destekli arama, çeviri araçları.
Bir teknolojinin verimli olup olmadığını şu sorularla değerlendiririz: Zaman kazandırıyor mu? Doğru sonuç veriyor mu? Kullanımı kolay mı? Güvenli mi?
⚠️ Yapay zekâ da hata yapabilir; verdiği bilgiyi mutlaka doğrularız. Web 2.0 araçlarında yaş sınırlarına dikkat eder, kişisel bilgilerimizi paylaşmayız.
🤔 Düşünelim ve Cevaplayalım
- Sadece PDF dosyası aramak için hangi operatörü kullanırız?
- Bir haberin doğru olup olmadığını anlamak için hangi 4 soruyu sorarız?
- Aynı aramayı iki farklı arama motorunda yaptığınızda sonuçlar neden farklı olabilir?
- Web 1.0 ile Web 2.0 arasındaki fark nedir? Sen hangi Web 2.0 aracını kullanmak isterdin?






